Sagebien Waterrad

Het Weverijmuseum beschikt over een Sagebien waterrad, de Rolls Royce onder de waterraden.

In de middeleeuwen is er al sprake van een watermolen te Geldrop en een document uit 1798 beschrijft een dubbele watermolen die fungeerde als korenmolen, oliemolen en volmolen.

Als volmolen werd de geldropse watermolen in 1820 opgenomen in de fabriek van wollen stoffen van de firma Van den Heuvel & Eijcken. Een volmolen of voldersmolen is een industriemolen die werd gebruikt om wol te ‘vollen’. Vollen is een nabewerking van geweven wollen stof waardoor de kwaliteit sterk verbeterde. De bedoeling was om de weefselstructuur dichter en vaster te maken (vervilten). Om dit te bereiken moest de stof urenlang, voor sommige kwaliteiten zelfs dagenlang, gekneed worden. Willem van den Heuvel zette in 1851 het bedrijf voort, liet in 1863 het huidige gebouw neerzetten en verving in 1874  het oude rad voor een Sagebien-waterrad dat de volmachines aandreef. Het was een modern ontwerp voor die tijd. Vanaf 1895 bestierde A. van den Heuvel de zaak,  in 1911 werd de naam van het familiebedrijf omgezet in de NV Wollenstoffenfabriek v/h A. van den Heuvel & Zoon.

Vanwege een grote brand is in 1908 gedeeltelijk een nieuw gebouw neergezet, de gevel toont prominent de naam van de toenmalige directeur.

In de tweede helft van de twintigste eeuw kreeg de textielindustrie het moeilijk. De productie in de fabriek van Van den Heuvel kwam in 1981 stil te liggen. Nu is in de oude spinnerij het Weverijmuseum gevestigd.

De watertoevoer van de Kleine Dommel gaf niet altijd voldoende energie om alle machines aan te drijven en in 1920 werd overgestapt op electriciteit als energiebron.

Het waterrad verviel en de restanten kwamen onder een betonnen plaat te liggen. Bij de vestiging van het Weverijmuseum in de fabrieksgebouwen besloot men ook het waterrad in ere te herstellen. Aan de hand van tekeningen van het Maastrichtse rad is het waterrad herbouwd, het heeft een doorsnede van 6,8 meter en een breedte van 2 meter. In 2000 werd het inwendige waterrad weer in werking gesteld.